Κλινικές Δοκιμές

Από κλινικές δοκιμασίες που διερευνάται η δυνατότητα του Αντιμικροβιακού Χαλκού να συμβάλει στην καταπολέμηση παθογόνων που προκαλούν ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις παρέχονται αποδείξεις αποτελεσματικότητας σε κλινικά περιβάλλοντα που αποτελούν πρόκληση σε όλο τον κόσμο.

Εργαστηριακές δοκιμασίες έχουν δείξει αδιαμφισβήτητα ότι ο Αντιμικροβιακός Χαλκός εξοντώνει αδιάλειπτα βακτηρίδια που προκαλούν μολύνσεις και ότι είναι η αποτελεσματικότερη επιφάνεια επαφής.  Κλινικές δοκιμασίες που είναι σε εξέλιξη σε όλο τον κόσμο δείχνουν το όφελος του Αντιμικροβιακού Χαλκού σε πραγματικές συνθήκες χρήσης.  Οι δοκιμασίες αυτές γίνονται σε πολλά νοσοκομειακά περιβάλλοντα σε όλο τον κόσμο και παρέχουν διάφορα πρωτόκολλα, για διάφορους τύπους πτερύγων (γηριατρικής, εντατικής θεραπείας και γενικής ιατρικής), στελέχη οργανισμών σε επίπεδο νοσοκομείου και σε περιβάλλοντα εθνικών συστημάτων υγείας προκειμένου να δοκιμαστεί ο Αντιμικροβιακός Χαλκός.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η μικροβιακή μόλυνση μειώνεται σε σημαντικό ποσοστό και σε συνεχή βάση, σε σύγκριση με τις τυπικές επιφάνειες σε ποσοστό περισσότερο από 90%.

Αποτελέσματα από μια κλινική δοκιμασία στις ΗΠΑ η οποία χρηματοδοτήθηκε από το Υπουργείο Άμυνας, φέρνουν τα αποδεικτικά δεδομένα σε νέα επίπεδα με την αξιολόγηση της σύνδεσης μεταξύ της μόλυνσης σε συχνά αγγιζόμενες επιφάνειες και την προσβολή ασθενών από λοιμώξεις.  Από τα προκαταρκτικά ευρήματα φαίνεται ότι για ασθενείς που παρέμειναν για θεραπεία σε ΜΕΘ στις οποίες είχαν τοποθετηθεί εξαρτήματα από χαλκό και κράματα χαλκού ο κίνδυνος προσβολής από μόλυνση μειώθηκε περισσότερο από 40%.

Τα προκαταρκτικά δεδομένα από την δοκιμασία αυτή παρουσιάστηκαν στο 1ο Συνέδριο για την Πρόληψη και τον Έλεγχο των Λοιμώξεων του ΠΟΥ το οποίο έγινε τον Ιούλιο του 2011[1].  Υποστηρίχτηκαν με πόστερ στη 19η Ετήσια Συνάντηση του Health Forum and American Hospital Association Leadership Summit (Φόρουμ για την Υγεία και Συνάντηση των Κορυφαίων Στελεχών της Ενώσεως Αμερικανικών Νοσοκομείων) [2].

Ακολουθεί μια ανασκόπηση διαφόρων κλινικών δοκιμασιών:

ΗΠΑ

Τρία ιατρικά κέντρα - το Ιατρικό Πανεπιστήμιο της South Carolina, Charleston (MUSC), το Ιατρικό Κέντρο Ralph H Johnson Veterans Administration Medical Center, Charleston, South Carolina και το Memorial Sloan Kettering Cancer Center στην Νέα Υόρκη - συμμετείχαν σε μια κλινική δοκιμασία όπου αξιολογήθηκε η αντιμικροβιακή αποτελεσματικότητα του χαλκού σε μονάδες εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ).  Στα Ιδρύματα αυτά αντικαταστάθηκαν οι επιφάνειες επαφής από ανοξείδωτο χάλυβα και πλαστικό με κράματα Αντιμικροβιακού Χαλκού, θα αναφέρεται σαν 'χαλκός', στα παρακάτω συχνά αγγιζόμενα αντικείμενα εντός επιλεγμένων χώρων σε κάθε μια από τις ΜΕΘ: συσκευές κλήσης νοσηλευτικού προσωπικού, πλαίσια οθονών, κάγκελα κρεβατιών, καρέκλες, στατό ορού συσκευές καταχώρησης ηλεκτρονικών δεδομένων (ποντίκια υπολογιστών, βάσεις πληκτρολογίων για laptop), μπράτσα των καθισμάτων για τους επισκέπτες των ασθενών και δίσκοι-τραπεζάκια.  Οι επιφάνειες που φαίνονται να είναι ο περισσότερο μολυσμένες και, όπως ήταν αναμενόμενο, σε κοντινότερη απόσταση στους ασθενείς και επισκέπτες αντικαταστάθηκαν με αντίστοιχες από χαλκό.

Κατά την διάρκεια της δοκιμασίας προσδιοριζόταν σε εβδομαδιαία βάση το επίπεδο της βακτηριδιακής μόλυνσης σε ίσο αριθμό χάλκινων και μη χάλκινων επιφανειών.  Δεν έγιναν αλλαγές στις κλινικές πρακτικές ή τις πρακτικές καθαρισμού στους υπό μελέτη χώρους.

Η δοκιμασία διεξήχθη από κλινικούς ειδικευμένους στις μολυσματικές νόσους και επικεφαλής ήταν ο Dr Michael Schmidt, Καθηγητής και Αντιπρόεδρος του Τμήματος Μικροβιολογίας και Ανοσολογίας του MUSC και έγινε σε τρία στάδια:

  • Στο πρώτο στάδιο ορίστηκε η γραμμή βάσης του μικροβιακού φορτίου στις συχνά αγγιζόμενες επιφάνειες σε ΜΕΘ πριν την εγκατάσταση των προϊόντων χαλκού. Το μέσο μικροβιακό φορτίο στους χώρους βρέθηκε ότι ήταν 16.885 μονάδες που αποτελούν τις αποικίες (cfu) ανά 100 cm2 [3].
  • Το δεύτερο στάδιο ήταν η αντικατάσταση των πλέον μολυσμένων επιφανειών επαφής με χαλκό και κατόπιν η σύγκριση του μικροβιακού φορτίου στις επιφάνειες αυτές με τις αντίστοιχες επιφάνειες που δεν είχαν χαλκό για μια περίοδο 135 ημερών. Το μέσο βιοφορτίο που παρατηρήθηκε στις επιφάνειες από χαλκό ήταν κατά 97% λιγότερο από τις επιφάνειες ελέγχου [4].
  • Στο τρίτο στάδιο, που παρουσιάστηκε στο ICPIC 2011[1][2], αξιολογήθηκε το ποσοστό ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων σε χώρους ΜΕΘ με και χωρίς προϊόντα χαλκού. Τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα έδειξαν σημαντική μείωση στον κίνδυνο προσβολής από ενδονοσοκομειακή λοίμωξη σε χώρους όπου είχαν τοποθετηθεί προϊόντα χαλκού.

Ο αριθμός των εξαρτημάτων από χαλκό σε κάθε δωμάτιο καταγράφηκε σε όλη τη διάρκεια παραμονής του ασθενούς, για παράδειγμα εάν ο ασθενής ήταν σε κρεβάτι με κάγκελα από χαλκό ή όχι (οι ασθενείς που ήταν σε θεραπεία με βαριατρικό οξυγόνο χρειάζονται ειδικά κρεβάτια τα οποία δεν ήταν διαθέσιμα με κάγκελα από χαλκό).

Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα έδειξαν ότι όπου οι ασθενείς ήταν σε δωμάτια όπου το 75% των εξαρτημάτων (σε επιφάνειες) ήταν από χαλκό είχαν 40,4% χαμηλότερο κίνδυνο προσβολής από λοίμωξη (N=651, p=0.039). Το ποσοστό αυτό αυξήθηκε στο 61% εφόσον οι ασθενείς ήταν σε 'χάλκινο κρεβάτι' σε 'χάλκινο' δωμάτιο (N=541, p=0.006). Η μείωση του κινδύνου για ασθενείς που έμειναν σε δωμάτια με επιφάνεια χαλκού σε όλα τα εξαρτήματα της επίπλωσης ήταν 69.1% (N=642, p=0.008).

Τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα έδειξαν ότι η αντικατάσταση των σημαντικότερων συχνά αγγιζόμενων επιφανειών με αντίστοιχες από χαλκό μειώνει το μικροβιακό φορτίο και το αποτέλεσμα είναι η σημαντική και συνεχής μείωση των ποσοστών μόλυνσης:

  • Ο χαλκός μειώνει το μέσο αριθμό μικροβίων κατά 97%.
  • Ουσιαστικά δεν βρέθηκε σχεδόν καθόλου MRSA ή VRE στις χάλκινες επιφάνειες.
  • Η αδιάλειπτη μείωση του μικροβιακού φορτίου στις επιφάνειες από χαλκό επιτυγχάνει τα ίδια επίπεδα απόλυτου καθαρισμού.
  • Η εγκατάσταση χάλκινων επιφανειών επέφερε 40 έως 70% μείωση των ποσοστών λοιμώξεων
  • Η αντιμικροβιακή δράση του χαλκού είναι αδιάλειπτη - επιδρά συνεχώς όλη την ημέρα.

Σε διαφορετική μελέτη ασθενών εξωτερικών ιατρείων όχι μόνο επιβεβαιώθηκε η μείωση του μικροβιακού φορτίου αλλά παρατηρήθηκε και ένα φαινόμενο φωτοστέφανου στον χώρο γύρω από τις επιφάνειες χαλκού.  Αποδείχτηκε ότι οι επιφάνειες από χαλκό μειώνουν τον κίνδυνο έκθεσης σε μικρόβια που είναι στο περιβάλλον κατά 17%[5].

ΗΒ

Στο ΗΒ, ο Καθηγητής Tom Elliott, Σύμβουλος Μικροβιολόγος και Αναπληρωτής Ιατρικός Διευθυντής στο Συγκρότημα των Πανεπιστημιακών Κλινικών του Βρετανικού ΕΣΥ στο Birmingham (NHS Foundation Trust), ηγήθηκε μιας δοκιμασίας στο Νοσοκομείο Selly Oak στο Birmingham. Η δοκιμασία έγινε σε μια πτέρυγα γενικής ιατρικής όπου είχαν τοποθετηθεί εξαρτήματα από χαλκό καθώς και τυπικά χωρίς χαλκό. Ο στόχος ήταν να αποδειχτεί η ικανότητα του χαλκού να μειώνει την περιβαλλοντική μόλυνση και να βελτιώνει τα αποτελέσματα στον ασθενή σαν συστατικό μιας 'παροχής υγειονομικών υπηρεσιών' - ένα πακέτο μέτρων για την καταπολέμηση των λοιμώξεων.

Τα πρώτα αποτελέσματα από τη δοκιμασία, μετά την δειγματοληψία τριών προϊόντων - βρύσες, πλακέτες πιέσεως και καθίσματα τουαλέτας - παρουσιάστηκαν στο Interscience Conference on Antimicrobial Agents and Chemotherapy (ICAAC) (Διεπιστημονικό Συνέδριο για τους Αντιμικροβιακούς Παράγοντες και Χημειοθεραπεία) στην Washington DC, ΗΠΑ, τον Οκτώβριο 2008. Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι οι επιφάνειες που είναι κατασκευασμένες από υλικά που περιέχουν χαλκό εξοντώνουν ένα ευρύ φάσμα εν δυνάμει βλαβερών μικροοργανισμών μειώνοντας σημαντικά τον αριθμό των οργανισμών αυτών που μπορεί να έρθουν σε επαφή με ασθενείς, επισκέπτες και προσωπικό. Τα δεδομένα από τα τρία προϊόντα σε μια περίοδο δέκα εβδομάδων έδειξαν ότι τα χάλκινα αντικείμενα είχαν στην επιφάνεια τους 90 - 100% λιγότερους μικροοργανισμούς σε σύγκριση με τα ίδια αντικείμενα που ήταν κατασκευασμένα από συμβατικά υλικά (επιχρωμιωμένος ορείχαλκος, αλουμίνιο και πλαστικό)[6].

Ο Καθηγητής Elliott εξηγεί: "Αυτό πρέπει να σημαίνει ότι ο κίνδυνος προσβολής από μόλυνση μειώνεται γιατί γνωρίζουμε ότι ένα από τα οχήματα μέσω των οποίων οι οργανισμοί μπορούν να διαδοθούν από την μια επιφάνεια στην άλλη είναι η επαφή. Έτσι τα αποτελέσματα είναι πραγματικά συναρπαστικά.

"Τα ευρήματα εξοντώσεως 90% έως 100% αυτών των οργανισμών, ακόμη και μετά από μια ημέρα με πολύ κίνηση σε ιατρική πτέρυγα με αντικείμενα με τα οποία έρχονται σ' επαφή πολλά άτομα είναι αξιοσημείωτα. Συνεπώς μπορεί κάλλιστα να μας προσφέρει έναν άλλο μηχανισμό στην προσπάθεια μας να καταπολεμήσουμε την διάδοση των λοιμώξεων."

Όλα τα χάλκινα προϊόντα που τοποθετήθηκαν για την κλινική δοκιμασία - εξαρτήματα θυρών και τουαλέτας, τροχήλατα και δίσκοι κρεβατιών - ακολουθούν τα τυπικά πρωτόκολλα καθαρισμού του ΕΣΥ, καθώς και τα σκευάσματα, συμπεριλαμβανομένου του καθαρισμού τουαλέτας και υπερχειλίσεων. Κατά την περίοδο των 24-36 εβδομάδων μετά την τοποθέτηση παρατηρήθηκε μόνο κάποια ήπια οξείδωση επιφάνειας. Με τα χάλκινα, ορειχάλκινα και χρυσαφί χρώματα τους, τα χάλκινα εξαρτήματα διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό από τα συμβατικά εξαρτήματα, όμως έτυχαν ευρείας αποδοχής από το προσωπικό, τους ασθενείς και τους επισκέπτες.

Η δεύτερη φάση της δοκιμασίας περιλάμβανε δειγματοληψία από όλες τις χάλκινες επιφάνειες καθώς και από αυτές των υλικών ελέγχου για μια περίοδο 6 μηνών προκειμένου να συλλεχθούν περισσότερα δεδομένα.  Τα αποτελέσματα ενισχύουν τα προηγούμενα ευρήματα τα οποία δείχνουν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα μόλυνσης στις χάλκινες επιφάνειες σε σύγκριση με τις επιφάνειες ελέγχους.  Η εργασία που παρουσιάζει την έκθεση στην δεύτερη φάση της κλινικής δοκιμασίας στο UHB Selly Oak τώρα είναι στον τύπο[7].

Χιλή

Στην Χιλή κάθε χρόνο αναφέρονται 70.000 περιστατικά νοσοκομειακών λοιμώξεων με τα πιο κοινά να προκαλούνται από αέρος μεταφερόμενα παθογόνα όπως S. aureus, P aeruginosa και A. baumanii.

Σε μια κλινική δοκιμασία διάρκειας 30 εβδομάδων στο Hospital del Cobre, στην Calama, εφαρμόστηκαν εκτεταμένες μικροβιακές αναλύσεις στην μονάδα εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ) του νοσοκομείου.  Μελετήθηκαν 990 χάλκινες επιφάνειες από 90 δωμάτια όπου υπήρχαν έξη διαφορετικά χάλκινα αντικείμενα σε σύγκριση με έναν ισοδύναμο αριθμό δωματίων με μη χάλκινα αντικείμενα και επιφάνειες.  Τα τραπέζια κρεβατιών ήταν κατασκευασμένα από κράμα χαλκού C70600.  Τα κάγκελα των κρεβατιών ήταν επενδεδυμένα με φύλλα κράματος C11000 χαλκού.  Στα καθίσματα των επισκεπτών τοποθετήθηκαν μπράτσα από κράμα χαλκού C70600.  Τα στατό ορού ήταν από κράμα χαλκού C71000.  Τα στυλό που χρησιμοποιήθηκαν για την εισαγωγή δεδομένων σε οθόνη αφής ήταν κατασκευασμένα από ορείχαλκο (70% Cu, 30% Zn).

Τα αποτελέσματα αυτής της κλινικής δοκιμασίας έδειξαν μια μείωση των μικροοργανισμών κατά περίπου 90% στα χάλκινα αντικείμενα σε σύγκριση με τα αντίστοιχα ελέγχου, μετά από δέκα εβδομάδες.  Παρατηρήθηκε μείωση του συνολικού μικροβιακού φορτίου σε κάθε τάξη μικροβίων που αξιολογήθηκε.   Επιπλέον η συνεχής αντιμικροβιακή δράση του χαλκού παρέμεινε σε όλη τη διάρκεια της μελέτης[8].

Ο χαλκός ήταν αποτελεσματικός στη μείωση του αντιμικροβιακού φορτίου και στις 6 επιφάνειες που δοκιμάστηκαν (91% στα κάγκελα των κρεβατιών, 82% στους μοχλούς των κρεβατιών, 82% στους δίσκους των κρεβατιών, 92% στα μπράτσα των καθισμάτων, 49% στα στυλό για τις οθόνες και 88% στα στατό ορού).

Οι μέσοι αριθμοί μικροβιακού φορτίου σε δωμάτια με χάλκινες επιφάνειες επαφής ήταν σημαντικά χαμηλότεροι σε σύγκριση με τα δωμάτια στα οποία οι επιφάνειες επαφής δεν ήταν χάλκινες.  Οι επικρατέστεροι μικροοργανισμοί που απομονώθηκαν ήταν οι Staphylococci και ο χαλκός ήταν αποτελεσματικός στη μείωση του μικροβιακού φορτίου του Staphylococci.

Γερμανία

Στην Κλινική Asklepios, στο Wandsbek, του Αμβούργου, Γερμανία, πόμολα από αλουμίνιο και πλαστικοί διακόπτες φωτισμού σε μια γηριατρική πτέρυγα και τις παρακείμενες τουαλέτες αντικαταστάθηκαν με αντίστοιχα από κράμα χαλκού. Το προφίλ των ασθενών στις πτέρυγες όπου έγινε η δοκιμασία και στις αντίστοιχες του ελέγχου ήταν παρόμοια. Τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα δείχνουν σημαντική μείωση της μόλυνσης σε χάλκινα εξαρτήματα [9].

Φινλανδία

Δοκιμασία που έγινε σε κέντρο νοσηλευτικής φροντίδας ηλικιωμένων σε συνεργασία με το Τμήμα Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου του Ελσίνκι όπου συγκρίθηκε η μόλυνση σε χαλκό με αυτή σε συμβατικά αντικείμενα σε δωμάτια ασθενών, μπάνια και κοινούς χώρους. Στα χάλκινα αντικείμενα συμπεριλαμβανόταν τροχήλατα για ιατρικές αλλαγές, πόμολα, κουπαστές, χειρολαβές, αποστραγγιστικά (ρακόρ) των ντους και πιεστικά κουμπιά. Τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν υψηλότερα επίπεδα μόλυνσης σε μη χάλκινες επιφάνειες και την παρουσία βακτηριδίων κοπράνων και ούρων (Staphylococcus aureus, E. coli και Candida albicans) μόνο στα εξαρτήματα που ήταν κατασκευασμένα από ανοξείδωτο χάλυβα και χρώμιο. Σε επιφάνειες από χαλκό και τα κράματα του βρέθηκαν μόνο Gram-θετικοί βάκιλοι και κόκκοι και φυσιολογική χλωρίδα του δέρματος.

 

Άλλες τοποθεσίες

Κι άλλες δοκιμασίες είναι σε εξέλιξη στη Γαλλία, Ισπανία, Νότια Αφρική[10], Ελλάδα και Ιαπωνία.

[1] M G Schmidt, BMC Πρακτικά 2011, 5(Suppl 6):053 ( Προφορική παρουσίαση που έγινε στο 1ο Διεθνές Συνέδριο για την Πρόληψη και Έλεγχο των Μολύνσεων, 29 Ιουνίου - 2 Ιουλίου 2011, Γενεύη, Ελβετία.  Περισσότερες Πληροφορίες.

[2] Risk Mitigation of Hospital Acquired Infections Through the Use of Antimicrobial Copper Surfaces (Μείωση του Κινδύνου Νοσοκομειακών Λοιμώξεων Με τη Χρήση Επιφανειών από Αντιμικροβιακό Χαλκό)
W R Moran, H H Attaway, M G Schmidt, J F John, C D Salgado, K A Sepkowitz, R J Cantey, L L Steed, H T Michels. Πόστερ που παρουσιάστηκε στην American Hospital Association and Health Forum Leadership Summit (Ένωση Αμερικανικών Νοσοκομείων και Φόρουμ Συνάντησης Κορυφής των Στελεχών στον Τομέα της Υγείας) 2011, Ιούλιος 17-19, 2011, San Diego, Καλιφόρνια.

[3] Microbial Burden of Objects in ICU Rooms (Μικροβιακό Φορτίο σε Αντικείμενα Χώρων ΜΕΘ)
C D Salgado, K A Sepkowitz, T Plaskett, J F John, J R Cantey, H H Attaway, L L Steed, H T Michels, M G Schmidt. Οκτώβριος 2008.

[4] A Pilot Study to Determine the Effectiveness of Copper in Reducing the Microbial Burden (MB) of Objects in Rooms of Intensive Care Unit (ICU) Patients (Μια Πιλοτική Μελέτη για τον Προσδιορισμό της Αποτελεσματικότητας του Χαλκού στη Μείωση του Μικροβιακού Φορτίου σε Αντικείμενα που Βρίσκονται σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας)
C D Salgado, A Morgan, K A Sepkowitz, J F John, J R Cantey, H H Attaway, T Plaskett, L L Steed, H T Michels, M G Schmidt.  Πόστερ 183, 5th Decennial International Conference on Healthcare-Associated Infections (5ο Δεκαετές Διεθνές Συνέδριο στις Ιατρογενείς Λοιμώξεις), Atlanta, 29 Μαρτίου 2010

[5] Copper Surfaces Reduce Microbial Burden in Out-Patient Infectious Disease Practice (Οι Χάλκινες Επιφάνειες Μειώνουν το Μικροβιακό Φορτίο σε Εξωτερικό Ιατρείο Λοιμωδών Νόσων
B E Hirsch, H Attaway, R Nadan, S Fairey, J Hardy, G Miller, S Rai, D Armellino, M Schilling, W Moran, P Sharpe, A Estelle, J H Michel, H T Michels, M G Schmidt -  παρουσίαση πόστερ στο Interscience Conference on Antimicrobial Agents and Chemotherapy (ICAAC) ση Βοστώνη, MA, 13 Σεπτεμβρίου 2010.

[6] Role of Copper in Reducing Hospital Environment Contamination (Ρόλος του Χαλκού στη Μείωση της Μόλυνσης σε Περιβάλλοντα Νοσοκομείου)
A L Casey, D Adams, T J Karpanen, P A Lambert, B D Cookson, P Nightingale, L Miruszenko, R Shillam, P Christian και T S J Elliott, J Hosp Infect (2009), doi:10.1016/j.jhin.2009.08.018.

[7] The Antimicrobial Efficacy of Copper Alloy Furnishing in the Clinical Environment, a Cross-over Study (Η Αντιμικροβιακή Αποτελεσματικότητα Επίπλων από Κράματα Χαλκού σε Κλινικά Περιβάλλοντα, μια Διαστευρούμενη Μελέτη)
T J Karpanen, A L Casey, P A Lambert, B D Cookson, P Nightingale, L Miruszenko L and T S J Elliott. Infection Control and Hospital Epidemiology (στον τύπο).

[8] Effectiveness of Copper Contact Surfaces in Reducing the Microbial Burden (MB) in the Intensive Care Unit (ICU) of Hospital del Cobre, Calama, Chile (Αποτελεσματικότητα των Επιφανειών Επαφής από Χαλκό στη Μείωση του Μικροβιακού Φορτίου (ΜΦ) στην ΜΕΘ του Hospital del Cobre, Calama, Χιλή)
V Prado, C Durán, M Crestto, A Gutierrez, P Sapiain, G Flores, H Fabres, C Tardito, M Schmidt. Πόστερ 56.044, παρουσιάστηκε στο 14ο Διεθνές Συνέδριο για τις Μολυσματικές Νόσους, Μαϊάμι 11 Μαρτίου 2010.

[9] Survival of Bacteria on Metallic Copper Surfaces in a Hospital Trial (Επιβίωση των Βακτηριδίων σε Επιφάνειες Μεταλλικού Χάλκού σε Νοσοκομειακή Δοκιμασία)
André Mikolay, Susanne Huggett, Ladji Tikana, Gregor Grass, Jörg Braun και Dietrich H Nies. Applied Microbial and Cell Physiology, DOI 10.1007/s00253-010-2640-1. Μάιος 2010

[10] Antimicrobial Efficacy of Copper Touch Surfaces in Reducing Environmental bioburden in a South African Community Healthcare Facility (Αντιμικροβιακή Αποτελεσματικότητα Επιφανειών Επαφής από Χαλκό στη Μείωση του Περιβαλλοντικού βιοφορτίου σε ένα Κέντρι Παροχής Υγειονομικών Υπηρεσιών στην Κοινότητα στη Νότια Αφρική)
F Marais, S Mehtar and L Chalkley, J Hosp Infect (2009), doi:10.1016/j.jhin.2009.07.010.

Εάν συνεχίσετε την περιήγησή σας στον ισότοπο μας, σημαίνει ότι αποδέχεστε να λαμβάνετε τα cookies. Μάθετε περισσότερα ακολουθώντας αυτό το σύνδεσμο.

Accept